మాట రాని..
స్కూలు వియ్యంపేట నుండి కిల్తంపాలెం వచ్చిన కొత్త రోజులు. ఇంకా పట్టుమని రెండు వారాలు గడవలేదు. పిల్లలు మెల్లగా కొత్త ఆవరణకు అలవాటు పడుతున్నారు.
కిట్టూకి గమ్మత్తయిన విషయం ఏమిటి అంటే వియ్యంపేటలో ఆరు బయట స్నానాలకు అలవాటు పడిన పిల్లలకు పక్కా బిల్డింగ్లో స్నానం నచ్చేది కాదు. కొంతమంది సీనియర్లు చక్కగా బాత్రూంలో కొలాయిలో బకెట్ నింపుకుని బయట స్నానం చెయ్యడం చూసి విరగ పడి నవ్వాడు. ఇంకా కొంత మందికి బయటికి మగ్గు తీసుకుని వెళ్ళడం కూడా చూసాడు.
హనుమానులు గారు ఇంకా ఏవో పెయింటింగులు చేస్తూనే ఉన్నారు. క్లాసులో బల్ల మీద 521 అని రాసింది కూడా సారే.
అన్ని రూములు వెళ్ళి చూసాడు. నాలుగు లేబులు కూడా ఏదో ఒక సందు తీసుకుని వెళ్ళి చూసే వచ్చాడు. లెక్కకు అందని రూము ఒక్కటి ఉంది. అది ఏమిటో తెలియాలి. సారు బల్ల వేసుకుని రూముకు బయటికి ఆఫీసుల్లో ఉండేట్టు ఒక చెక్కమీద రాయటానికి గీతలు గీస్తున్నారు.
వరండా లో గుమ్మం పక్కన కిట్టు. ఎదురుగా బుక్కు పట్టుకుని కూర్చున్నాడు. సార్ ఈరూమేంటీ అన్నాడు. సారు క్లాసులోకి పోరా బయట ఏంటి అని ఒక గద్దించారు.
ఆయన పిల్లలని కొట్టే మనిషి కాదు. కొంచెం చనువు కిట్టూ కి. ఎక్కడయినా చదువు ఒకటే కదా నేనిక్కడ చదువుకుంటాను అన్నాడు. నోర్మూసుని చదూకో అన్నారు సారు.
మొదటి అక్షరం రాయడం కోసం పెన్సిల్ తో గీశారు. గ అని. వెంటనే కిట్టు అరిచాడు సార్ గ్రంథాలయమా అని. ఔను నన్ను డిస్ట్రబ్ చెయ్యక అని సారు.
పుస్తకాలు లేకుండా గ్రంథాలయం ఎలా అన్నాడు ఎగతాళిగా. వస్తాయిరా చూస్తుండు అన్నారు.
ఆ రోజు వాడికి మొదటిసారి కొత్త మాస్టారు కనిపించారు. ఆయన ఏమిటి చెప్తారో తెలీదు. ఉదయం ప్రేయర్లో అనౌన్స్ చేస్తారు అనుకున్నాడు కానీ చెయ్యలేదు.
కిట్టు కుతూహలం అడ్డు లేదు. ఎవరూ పీ.జీ.టీ అనుకున్నాడు. గానీ కుతూహలం ఆగలేదు. స్టాఫ్ రూమ్ పక్కనే టచ్చాడాడు. చివరకి ఆయన బయటకి వచ్చారు.
సార్ మీరు ఏమిటి చెప్తారు. ఫిజిక్స్ ? అన్నాడు.
లేదు. నేను లైబ్రేరియన్ అన్నారు.
కిట్టు ఆనందం హద్దులు లేవు. మీరు లైబ్రరీ పెడుతున్నారా అన్నాడు. ఓ ఎస్ పెద్ద లైబ్రరీ.
పారిపోయినప్పుడు, ప్రిన్సిపాల్ సార్ అడిగినప్పుడు చెప్పిన ఇబ్బందుల్లో లైబ్రెరీ లేక పోవటం ఒకటి. ఏకంగా లైబ్రేరియన్ సార్ వచ్చారు అంటే ఇంక పెడుతున్నట్టే అని..
సార్ మీకు ఏం కావాలన్నా నన్ను పిలవండి. అన్నాడు. ఆయన ఒక నవ్వు నవ్వి వదిలేశారు.
గ్రంథాలయ శాస్త్రం చదువుకుని, పోర్టు బ్లెయిర్ లో పనిచేసి ఆయన వచ్చారు అంట. రావడం తోనే బాగా హడావిడిగా ఉంది ఆ గది.
అద్దాల బీరువాలు. వాటికి గ్యాస్ పెయింటింగ్ చేసి పెట్టారు. పెద్ద చెక్క బల్లలు మధ్యలో.
గురజాడ అప్పారావు గ్రంథాలయం వెళ్ళేవాడు కిట్టు ఆరు ఏడు సంవత్సరాల వయసులో వాడి తాత గారితో. అక్కడ పెన్సిల్ తో సంతకం పెట్టడం. గోడకి కట్టిన బల్లమీద పేపర్ చదవటం బాగా నచ్చేవి.
రోజూ లైబ్రరీ గదికి వెళ్ళడం. సార్ ని ఎప్పుడు లైబ్రరీ మొదలు పెడతారు అని అడగటం..
ఒక రోజు చివాకరికి పెద్ద డబ్బాల్లో పుస్తకాలు వచ్చాయి. ఎండాకాలం సెలవుల్లో సాయంత్రం వర్షం పడితే వచ్చిన వాసనలా స్వేచ్ఛకు ఊరట కలిపిన భావం. కొత్త పుస్తకాల అచ్చు వాసన లో ఉన్న మజా వాడికి ఇష్టం.
మళ్ళీ వెళ్ళాడు సార్ బుక్ అని. ఇంకా అప్పుడే. పుస్తకాలకు స్టాంపులు వెయ్యాలి. వాటిని పరీక్షించాలి. ఇంకా కాటలాగు రాయాలి. ప్రతి పుస్తకానికి ఒక నంబర్ వెయ్యాలి. బుక్కు మొదట్లో ఒక స్లిప్ పెట్టాలి.
గ్రంథాలయానికి కావలసిన పనులు ఆయన చెప్పారు.
బుక్స్ ఎన్ని ఉంటాయి అన్నాడు. 500 దాటే. ఈయన స్టాంపులు వేసే సరికి నెలన్నా పడుతుంది. సార్ మేము స్టాంపులు వేసేస్తాను అన్నాడు.
సరే...
చెవులు నమ్మలేక పోయాడు.
క్లాసుకు పరుగు. కిరణ్. శేషు ఇద్దరూ వెంట వచ్చారు.
లైబ్రరీ బయటకి చేరే సరికి అక్కడ ఇంకో మూడు ఖాకీ డబ్బాల్లో పుస్తకాలు ఉన్నాయి. డ్రైవర్ అన్నయ్య ఇంకా ఎవరో ఆకాశ పెట్టి వెళ్తున్నారు.
సార్ అంటున్నారు మీ క్లాస్ కొత్త బుక్స్ కూడా వచ్చాయి అని. డబ్బా తెరిచారు ముగ్గురూ గుప్పుమని కొత్త టెక్స్టు పుస్తకాల వాసన.
బాగా పండిన మామిడి పండ్ల వాసన తరువాత కొట్టుకి నచ్చిన వాసన ఇదే. ముగ్గురు పీండ్రించుకుంటూ డబ్బాలను లాక్కుంటూ వెళ్ళారు లైబ్రరీ లోపలికి. ఇది అర్జెంట్ పని కదా అన్నట్టు చూస్తున్నారు అందరూ. కొత్త తెలుగు, సైన్స్, సోషల్, మాథ్స్ పుస్తకాలు ఉన్నాయి. మొత్తం 300 మీదే.
సారు ఏకంగా నాలుగు స్టాంపు డబ్బులు, నాలుగు స్టాంపులు బయటికి తీశారు. వీరికి హుషారు కట్టలు తెంపుకుంటూ వస్తుంది.
సారు ఒక పుస్తకం తీసుకుని, జాగ్రత్తగా, ముందు అట్ట మీద ఒకటి, వెనుక ఒకటి, ముందు అట్ట తీసి ఒకటి, వెనుక అట్ట తీసి ఒకటి, వేశారు.
ఇలా అన్నిటికీ వెయ్యాలి. అంతే రంగంలోకి దూకారు ముగ్గురూ. ఒకటి ఒకటి స్టాంపులు ధనా ధన్ వేస్తున్నారు. చక చకా ఒక పది పుస్తకాలు కొట్టారు. ముందున్న ఊపు తగ్గింది. ఇలా వేస్తూ ఉంటే చాలా కాలం పట్టేస్తుంది.
అందరూ ఒకరి మొఖాలు ఒకరు చూస్తున్నారు ఏమి చేతుమా అని.
కిరణ్ గాడికి ఒక ఐడియా వచ్చింది. అన్ని పుస్తకాలను ఒక వరుస లో పెట్టి రైలు బండి పెట్టెల్లాగా స్టాంపులు వేసే సిస్టమ్ పెట్టాడు. ఇదేదో బాగుంది ఒకడు తోస్తుంటే ఒకడు టక టక కొట్టడం.
ఇప్పుడు పని ఫాస్టుగా ఔతుంది. మాస్టారు పట్టిక రాయడం మొదలు పెట్టారు. అలా స్టాంపులు కొడుతూ ఒకరి చేతులమీద ఒకరు స్టాంపులు కొట్టడం కూడా అల్లరి చేస్తూ ఉంటే బెల్లు పడిపోయింది. సగం పుస్తకాలు ఇంకా ఉండిపోయాయి.
మళ్ళీ సెల్ఫ్ స్టడీ కి వచ్చారు. అలా రాత్రి డిన్నర్ సమయానికి మొత్తం మూడు వందల ఇరవై పుస్తకాలకి స్టాంపులు కొట్టి పడేసారు.
మరుసటి రోజు వెళ్ళి పెత్తందార్లగా ఏడో తరగతి అందరికీ పుస్తకాలు ఇవ్వడం జరిగిపోయింది.
అప్పుడు కిట్టు మళ్ళీ వెనుక పడ్డాడు. సార్ లైబ్రరీ బుక్స్ ఇవ్వండి అని. దానికి ఇంకా చాలా పని ఉంది, కాటలాగ్ అనేది ముందు ఉండాలి అని.
ఆ కాటలాగు ఎప్పుడు వస్తుంది అన్నాడు. రాదు మనం చెయ్యాలని చెప్పారు సారు. రోజు ఏదో ఒక సమయానికి రావడం, సారు చేస్తున్న పనికి ఏదో సాయం చెయ్యడం. ఆయన పట్టికలు వేస్తూ ఉంటే వీడు పుస్తకాలకు స్టాంపులు కొట్టాడు. పుస్తకాలు అన్నీ ఒక డజను అద్దాల అలమిరాల్లో పెట్టారు.
పుస్తకాలన్నిటికీ తెలుగింటి ఆడపిల్లకి బొట్టు పెట్టినట్టు స్టాంపులు కొట్టి, జాగ్రత్తగా బీరువాల్లో చేర్చారు.
అలా ఒక వారానికి రెడీ అయ్యింది నవోదయలో మొట్ట మొదటి గ్రంథాలయం.
మొదటి రోజు కిట్టు తీసుకున్న పుస్తకం S అక్షరంతో మొదలైన ఎన్సైక్లోపీడియా. అట్ట మీద నీల్ ఆర్మ్ స్ట్రాంగ్ చంద్రుడి మీద నడుస్తున్న ఫోటో. ప్రతిబింబంలో ఆల్డ్రిన్. అత్యద్భుతంగా ఉంది.
కలర్ టీవీ కూడా ఎరగని కిట్టు గాడికి ఫోటో కాగితం మీద అచ్చు పడిన పుస్తకం చదువుతుంటే చంద్ర లోకం కళ్ళ ముందుకు వచ్చేసింది.
రాత్రి పడుకునే ముందు అదే చదివేవాడు. క్లాసులో తీరిక దొరికినప్పుడు అదే. చంద్రుడి మీద మనిషి వెళ్ళడం నమ్మలేకుండా ఉంది. అతి వివరంగా ఫోటోలతో ఎదురుగా సాక్ష్యం.
హార్డీ బాయ్స్, యుక్రెయిన్ జానపద గేయ గాథలు, మహీధర నళినీ మోహన్ రాసిన టెలిగ్రాఫ్ కథ, కరెంటు కథ, బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ కథ, టామ్ సాయర్, హకిల్ బెర్రీ ఫిన్, ప్రిన్స్ అండ్ పాపర్, మహా ప్రస్థానం ఇలా ఒక పుస్తకం బ్లాక్ హోల్స్ గురించి చెప్తే, ఇంకొకటి రూట్స్ అనే పుస్తకంలో కిజ్జి కుంటేకి జరిగిన అన్యాయానికి కళ్ళ నీళ్లు తెప్పించేవి.
అన్నయ్యతో ఏడు ఏళ్ళ వయసులో కిట్టు సాయంత్రం చక్కగా స్నానం చేసి మొదటి సారి లైబ్రరీ కి వెళ్ళాడు. తను గజపతినగరం ప్రజా గ్రంథాలయంలో చదివిన మొదటి పుస్తకం చీమ కథ, నీలం కాగితం మీద సిరా తో గీసిన చిత్ర కథ.
టామ్ సాయర్ చదువుతూ తను టామ్ గానూ, శేషు గాడు బెర్రీ ఫిన్ గానూ, భామ బెకీ గాను ఊహించు కొనే వాడు. కుంటా కుంటే పారిపోతే బంధించిన ఘట్టం తనకి తన కథలాగే అనిపించేది. కుంటా ఎలా బాధ పడి ఉండే వాడో వాడికి స్పష్టంగా స్వీయ అనుభవంగా అనిపించేది. పన్నెండేళ్ళ వయసులో తల్లికి దూరమైన లింకన్ కథలో తననే చూసుకునే వాడు.
కుంటా కథను చదువుతూ చాలా సార్లు కళ్ళ నీరు తిరిగేవి. హార్డీ బాయ్స్ చదువుతూ అమెరికాలో జీప్ మీద బండి తోలుతున్న సరదా.
గ్రంథాలయ వారోత్సవం పెట్టారు సత్యనారాయణ మాస్టారు. నెల్సన్ మండేలా మీద పుస్తక విమర్శ.
ఊసుపోక టెక్స్ట్ పుస్తకాలకు కూడా ముందు మాట చదివే వాడు కిట్టు. నెల్సన్ మండేలా జీవిత చరిత్ర మీద పుస్తక సమీక్ష.
'ఎర్రటి ఫ్లెమింగో పక్షులు ఎగిరిన సరస్సు' అనే పద ప్రయోగంతో వ్యాసం రాశాడు. స్వేచ్ఛను అనుభవించడం కాదు, దానికి గౌరవం తీసుకు వచ్చేలా బతకాలి అని ఆయన అన్న మాటలు గుండెల్లో పాతు కుపోయాయి.
చివరి రోజు, లైబ్రరీ కి ఉన్న ఆవశ్యకత ఏమిటి అనే అంశం మీద వక్తృత్వ పోటీలు.
కిట్టు రాసుకోలేదు స్పీచ్. మనస్సులో అనుకుందామనుకుంటే ఏదో భావోద్వేగం.
వెళ్ళాడు తిన్నగా. మైక్ చేతిలోకి తీసుకున్నాడు.
"గ్రంధాలయం సముద్రం లాంటిది. చాలామందికి సముద్రం ఒక తీరం మాత్రమే, నాకు సముద్రం ఇల్లు. సముద్రాన్ని ఇల్లు చేసుకున్న నావికుడికి ప్రపంచం ఒక పుస్తకాలయం ఎలాగో. నాకు పుస్తకాలయమే ప్రపంచం."
ఇంకా ఏదో చెప్పాలని అనుకున్నాడు.
ఎదురుగా పిల్లలు.
లైబ్రరీ మాస్టారు, తెలుపు సఫారీ సూట్ లో ప్రిన్సిపల్.
కిట్టు కళ్ళ ముందు హాలు లేదు.
కుంటా ఉన్నాడు.
పారిపోయి దొరికినపుడు బొటన వేలు కోసిన ఘట్టం కళ్ళముందు.
తన లాగే పన్నెండేళ్ళ లింకన్.
తాతయ్యతో విజయనగరం గురజాడ లైబ్రరీ.
గజపతినగరం లైబ్రరీ లో చదివిన చీమ కథ.
చంద్రుడి మీద నడిచిన ఆర్మ్ స్ట్రాంగ్ ఉన్నాడు.
చెప్పాలనుకున్నది చెప్పలేదు.
భావానికి కట్టలు తెగి మాటలు కుదరటం లేదు.
మాటలు అవసరం లేని భావం.
అరనిమిషం మౌనం.
ఆ రోజు మాటలకన్నా మౌనమే గట్టిగా ప్రతిధ్వనించింది.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
